Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (American Dental Association – ADA) vừa chính thức cập nhật hướng dẫn chụp X-quang nha khoa lần đầu tiên kể từ năm 2012. Điểm cốt lõi của khuyến cáo mới là: X-quang nha khoa chỉ nên được chỉ định khi thật sự cần thiết về mặt lâm sàng, nhằm giảm thiểu phơi nhiễm bức xạ tích lũy cho bệnh nhân trong suốt cuộc đời. Hướng dẫn này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nha khoa hiện đại ngày càng ứng dụng nhiều kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh 2D và 3D, bao gồm cả CBCT (Cone Beam Computed Tomography).
Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA) cập nhật hướng dẫn chụp X-quang nha khoa lần đầu tiên kể từ năm 2012. Dưới đây là những khuyến nghị mới.
Sarah Butkovic, MA, BA
Ngày 8 tháng 1 năm 2026 – Thời gian đọc: 2 phút
Nguồn ảnh: Pollyana Ventura
Đầu tuần này, Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA) đã cập nhật các khuyến cáo về chụp X-quang nha khoa, nhấn mạnh rằng X-quang chỉ nên được chỉ định “khi thật sự cần thiết về mặt lâm sàng” nhằm giảm thiểu phơi nhiễm bức xạ cho bệnh nhân.
Tổng quan
Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (American Dental Association – ADA) vừa chính thức cập nhật hướng dẫn chụp X-quang nha khoa lần đầu tiên kể từ năm 2012. Điểm cốt lõi của khuyến cáo mới là:
X-quang nha khoa chỉ nên được chỉ định khi thật sự cần thiết về mặt lâm sàng, nhằm giảm thiểu phơi nhiễm bức xạ tích lũy cho bệnh nhân trong suốt cuộc đời.
Hướng dẫn này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nha khoa hiện đại ngày càng ứng dụng nhiều kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh 2D và 3D, bao gồm cả CBCT (Cone Beam Computed Tomography).
Vì sao ADA phải cập nhật hướng dẫn chụp X-quang?
Lần cập nhật gần nhất của ADA về X-quang nha khoa đã cách đây hơn 10 năm. Trong khoảng thời gian đó, thực hành nha khoa đã có nhiều thay đổi:
- Sự phát triển mạnh mẽ của CBCT trong cấy ghép implant, nội nha và phẫu thuật
- Gia tăng nhận thức về an toàn bức xạ và trách nhiệm nghề nghiệp
- Nhu cầu chẩn đoán chính xác hơn đối với các tình huống phức tạp như:
+ Răng nứt (cracked tooth)
+ Điều trị nội nha khó
+ Lập kế hoạch implant
+ Rối loạn khớp thái dương – hàm (TMD)
Do đó, ADA đã xây dựng một bộ hướng dẫn mới, dựa trên từng tình huống lâm sàng cụ thể, thay vì áp dụng máy móc theo lịch chụp định kỳ.
Nội dung cốt lõi của hướng dẫn X-quang nha khoa mới
1. Chỉ định X-quang dựa trên đánh giá lâm sàng
Theo ADA, không nên chụp X-quang nha khoa một cách thường quy cho mọi bệnh nhân. Quyết định chụp cần dựa trên:
- Tiền sử y khoa và nha khoa
- Các phim X-quang đã chụp trước đó
- Kết quả thăm khám lâm sàng hiện tại
- Mục tiêu chẩn đoán và điều trị cụ thể
Quan điểm này tương đồng với nguyên tắc y khoa chung:
Không chụp X-quang nếu không có chỉ định rõ ràng sau khi thăm khám.
2. Lần đầu tiên đưa ra khuyến cáo đồng thời cho hình ảnh 2D và 3D
Hướng dẫn mới của ADA là tài liệu đầu tiên:
- Đề cập X-quang 2D (periapical, bitewing, panorama)
- Đồng thời hướng dẫn sử dụng X-quang 3D – CBCT
CBCT chỉ nên được chỉ định khi:
- Thông tin từ X-quang 2D không đủ
- Lợi ích chẩn đoán vượt trội so với nguy cơ bức xạ
- Phục vụ các chỉ định chuyên sâu như implant, nội nha phức tạp, phẫu thuật hàm mặt
3. Nguyên tắc ALARA tiếp tục là nền tảng
ADA nhấn mạnh việc tuân thủ nguyên tắc:
ALARA – As Low As Reasonably Achievable
(Tối thiểu hóa liều bức xạ ở mức hợp lý nhất)
Nguyên tắc này được áp dụng rộng rãi trong cả y khoa và nha khoa, nhằm:
- Giảm phơi nhiễm bức xạ tích lũy
- Đảm bảo an toàn lâu dài cho bệnh nhân
- Hạn chế rủi ro pháp lý cho bác sĩ
Mức bức xạ từ X-quang nha khoa có đáng lo?
So sánh liều bức xạ
Theo dữ liệu ADA:
- 4 phim cánh cắn (bitewing) chụp mỗi năm: khoảng 0,005 mSv
- Chuối (do chứa kali phóng xạ tự nhiên): khoảng 0,001 mSv
Như vậy, liều bức xạ từ X-quang nha khoa hiện đại là rất thấp, đặc biệt khi sử dụng:
- Máy X-quang kỹ thuật số
- Cảm biến thế hệ mới
- Kỹ thuật chụp chuẩn hóa
Áo chì và vòng chì bảo vệ tuyến giáp: còn cần thiết không?
Một nghiên cứu công bố năm 2024 cho thấy:
- Với công nghệ X-quang hiện đại, áo chì và vòng cổ chì không còn thực sự cần thiết về mặt kỹ thuật
- Tuy nhiên, nhiều quốc gia và địa phương (bao gồm Việt Nam) vẫn yêu cầu sử dụng áo chì theo quy định an toàn bức xạ
Tại Việt Nam, theo các quy định về an toàn bức xạ của Bộ Y tế và Cục An toàn bức xạ và hạt nhân:
- Việc sử dụng áo chì cho bệnh nhân vẫn được khuyến cáo
- Đặc biệt với trẻ em, phụ nữ mang thai và bệnh nhân chụp lặp lại nhiều lần
Ý nghĩa của hướng dẫn mới đối với bệnh nhân tại Việt Nam
Đối với bệnh nhân, hướng dẫn mới của ADA giúp:
- Hiểu rằng không phải lúc nào đi nha khoa cũng cần chụp X-quang
- Yên tâm hơn về mức độ an toàn của X-quang nha khoa
- Chủ động trao đổi với bác sĩ về:
+ Lý do chụp X-quang
+ Lợi ích chẩn đoán
+ Tần suất chụp
Điều quan trọng là bệnh nhân không nên từ chối X-quang khi có chỉ định, vì chẩn đoán hình ảnh đúng lúc giúp:
- Phát hiện sớm tổn thương
- Tránh điều trị sai hoặc quá mức
- Tiết kiệm chi phí về lâu dài
Giá trị thực tiễn đối với bác sĩ nha khoa
Với bác sĩ, hướng dẫn mới của ADA:
- Là cơ sở khoa học cho việc chỉ định X-quang hợp lý
- Giúp giảm rủi ro pháp lý và khiếu nại
- Phù hợp với xu hướng:
+ Nha khoa dựa trên bằng chứng
+ An toàn người bệnh
+ Thực hành có trách nhiệm
Đồng thời, đây cũng là tài liệu tham khảo quan trọng để:
- Tư vấn bệnh nhân tốt hơn
- Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán
- Đào tạo nhân sự trong phòng khám
Kết luận
Hướng dẫn mới của ADA khẳng định một thông điệp rõ ràng:
X-quang nha khoa là công cụ chẩn đoán quan trọng, nhưng chỉ nên được sử dụng khi thật sự cần thiết về mặt lâm sàng.
Trong bối cảnh nha khoa Việt Nam ngày càng hiện đại hóa, việc cập nhật và áp dụng các khuyến cáo quốc tế như của ADA sẽ góp phần:
- Nâng cao chất lượng điều trị
- Bảo vệ an toàn cho bệnh nhân
- Tăng tính chuyên nghiệp và bền vững cho phòng khám nha khoa
Bạn có thể tham khảo thêm các loại thiết bị chuẩn đoán hình ảnh trong nha khoa
Xquang cầm tay trong nha khoa
Sensor kỹ thuật số
Phim xquang rửa liền
Máy scan phim xquang
Áo chì chụp xquang có cổ
Áp chì chụp xquang không cổ
Găng tay chì chụp xquang
Nha Khoa Mall tự hào là đơn vị tiên phong và đáng tin cậy trong lĩnh vực cung cấp vật liệu nha khoa và thiết bị nha khoa tại Việt Nam. Với sự tận tâm, chuyên nghiệp và không ngừng cải tiến, chúng tôi cam kết mang đến những sản phẩm và dịch vụ tốt nhất, góp phần nâng cao chất lượng điều trị nha khoa tại Việt Nam. Trân trọng!
NHA KHOA MALL - SIÊU THỊ VẬT LIỆU NHA KHOA ONLINE
Địa chỉ: 167/14A Sư Vạn Hạnh, Phường 2, Quận 10, TP. HCM
Website: https://nhakhoamall.com/
Fanpage: https://www.facebook.com/nhakhoamall