Điều trị nha khoa cho bệnh nhân lớn tuổi - bệnh nhân lão hóa

Tiến sĩ Gordon Christensen giải thích cách giảm thiểu những sự khó chịu và tối đa hóa mức độ thoải mái cho bệnh nhân già yếu, lớn tuổi khi điều trị. Ông trình bày chi tiết sáu lĩnh vực điều trị nha khoa xâm lấn tối thiểu cần tập trung khi làm việc với nhóm bệnh nhân này.

Gordon J. Christensen
Ngày 10 tháng 4 năm 2025
Bài đọc 8 phút

Hỏi: Tôi hành nghề tại một khu vực mà phần lớn là người lớn tuổi, và nhiều người trong số họ đã là bệnh nhân của tôi hàng chục năm nay. Khi những bệnh nhân này tiếp tục già đi và mắc các bệnh lý của tuổi già, họ trở thành những thách thức lớn trong điều trị nha khoa. Ông khuyên gì để giữ cho những bệnh nhân này không đau và thoải mái khi họ tiến gần đến cuối cuộc đời?

Đáp: Tôi chia sẻ sự thất vọng của bạn, vì tôi có nhiều bệnh nhân tương tự. Tôi sẽ mô tả một ví dụ về kiểu bệnh nhân khó khăn này khi họ bước vào giai đoạn cuối của cuộc đời. Thông thường, bạn đã cung cấp chăm sóc dự phòng và điều trị cho bệnh nhân này trong nhiều năm. Trong suốt thời gian đó, bệnh nhân có khả năng chi trả cho các nhu cầu điều trị nha khoa, bao gồm nha khoa phục hồi, một số mão răng, có thể vài implant, và vệ sinh răng miệng định kỳ. Các điều trị này đã phục vụ tốt trong nhiều năm và có vẻ vẫn còn sử dụng được, nhưng đang ngày càng trở nên đáng nghi ngờ.

Tuy nhiên, điều gì xảy ra với bệnh nhân lớn tuổi này khi sức khỏe của họ kém đi? Thật không may, sự hứng thú với cuộc sống của họ có thể giảm sút rõ rệt. Vệ sinh răng miệng suy giảm đáng kể. Mảng bám và mảnh vụn thức ăn luôn hiện diện trong miệng. Chế độ ăn chuyển thành thức ăn mềm, giàu đường và liên tục bám quanh răng. Cuộc sống bắt đầu trở nên khó khăn, và các công việc hằng ngày khiến bệnh nhân mệt mỏi hơn, thường dễ cáu gắt. Các phục hồi trong miệng bệnh nhân bắt đầu xuống cấp. Các cầu răng cố định mà bạn thực hiện nhiều năm trước giờ xuất hiện sâu răng ở bờ nướu của răng trụ, và bạn không thể xác định liệu tổn thương sâu răng có đang tiến triển sâu bên dưới mão hay không. Bạn hy vọng rằng chúng vẫn có thể được cứu vãn. Bệnh nha chu hiện đang gia tăng do vệ sinh răng miệng không đầy đủ. Bệnh nhân trở nên không chịu được các thủ thuật nha khoa, khó chịu, khó hợp tác hoặc gần như không thể điều trị.

Tôi đã mô tả đầy đủ kiểu bệnh nhân lớn tuổi này chưa? Ngoại trừ một vài trường hợp, đây không phải là những bệnh nhân dễ chịu.

Cách tốt nhất để giữ cho họ không đau và thoải mái khi họ đi qua giai đoạn cuối cùng của cuộc đời là gì?

Điều trị xâm lấn tối thiểu

Nếu rõ ràng bệnh nhân có các đặc điểm được mô tả trước đó, và theo ý kiến của bạn, tình trạng này khó có khả năng thay đổi, thì các thủ thuật xâm lấn tối thiểu là cần thiết. Một số thủ thuật và khái niệm quan trọng nhất mà bạn có thể tập trung gồm: các cuộc hẹn vệ sinh thường xuyên, sử dụng kem đánh răng chứa fluoride 5.000 ppm, máng fluoride có gel fluoride bên trong, vật liệu phục hồi dự phòng, điều trị nhẹ nhàng và tránh các điều trị phức tạp, tốn kém. Tôi sẽ giải thích chi tiết từng lĩnh vực dưới đây.

Các cuộc hẹn vệ sinh thường xuyên

Làm sạch mảng bám và túi nha chu theo lịch mỗi hai hoặc ba tháng không chỉ giúp loại bỏ cặn bẩn mà còn cho phép bạn thực hiện khám toàn diện thường xuyên hơn để theo dõi sự tiến triển của sâu răng và các vấn đề miệng khác trước khi chúng cần các thủ thuật khó khăn và tốn kém hơn (hình 1). Một lợi ích khác cũng rất rõ ràng. Các cuộc hẹn vệ sinh thường tương đối không đau, và bệnh nhân cảm thấy dễ chịu hơn sau khi hoàn thành. Ngoài ra, hướng dẫn vệ sinh răng miệng được cung cấp thường xuyên hơn có thể khuyến khích bệnh nhân cải thiện hành vi vệ sinh răng miệng.

Hình 1: Một bệnh nhân gần 90 tuổi với nhiều răng mất và nhiều phục hồi đáng nghi ngờ cần sửa chữa. Các cuộc hẹn tái khám thường xuyên có thể làm giảm nhu cầu điều trị nha khoa phức tạp.

Sử dụng kem đánh răng chứa fluoride 5.000 ppm

Bệnh nhân lớn tuổi ít có khả năng thay đổi đáng kể quy trình vệ sinh răng miệng của họ, ngay cả khi được hướng dẫn rất tốt. Hầu hết bệnh nhân ít nhất cũng đánh răng đôi khi, vì vậy việc chuyển sang kem đánh răng mạnh hơn, mang tính dự phòng cao hơn là một quyết định hợp lý. Sự thay đổi này không đòi hỏi thay đổi lớn trong hành vi của bệnh nhân. Kem đánh răng bán không cần kê đơn chứa khoảng 1.000 ppm fluoride và đa số bệnh nhân sử dụng chúng. Tuy nhiên, chúng không hiệu quả bằng các loại kem đánh răng fluoride mức kê đơn. Tối thiểu, hãy cho những bệnh nhân này sử dụng kem đánh răng fluoride 5.000 ppm. Colgate (1,1% sodium fluoride) là một thương hiệu phổ biến và đã được chứng minh lâu dài. Hãy khuyên bệnh nhân sử dụng một lượng đáng kể kem đánh răng. Bảo họ đặt kem quanh tất cả các răng và để trên răng trong một thời gian ngắn trước khi chải.

Máng chứa gel fluoride

Thật không may, một số bệnh nhân lớn tuổi sẽ không tuân thủ gợi ý này, vì vậy bạn phải cân nhắc xem có nên đề nghị hay không. Với những bệnh nhân hợp tác hơn và chưa suy yếu nhiều, việc sử dụng fluoride trong máng cá nhân hóa “suck-down” đã được chứng minh là mang lại hiệu quả tối ưu trong việc đưa fluoride đến răng. Hãy làm máng bằng nhựa trong. Một ví dụ thương hiệu là ProForm, hoặc nhiều loại khác. Đây là cùng loại vật liệu mà nhiều nha sĩ dùng làm vỏ để chế tạo phục hình tạm. Bệnh nhân thường có thể sử dụng trong vài tháng trước khi cần thay mới. Bệnh nhân nên nhỏ vài giọt gel fluoride 5.000 ppm vào máng, hút sạch nước bọt khỏi răng và đặt máng vào miệng trong năm phút trước khi đi ngủ. Một thương hiệu đã được chứng minh hiệu quả là Colgate.

Nếu bệnh nhân sống ở khu vực không fluor hóa nước, hướng dẫn nên bao gồm tháo máng sau năm phút, nhổ bỏ và sau đó đi ngủ. Nếu sống ở khu vực có fluor hóa nước, bệnh nhân nên tháo máng, nhổ bỏ, súc miệng với nước, nhổ lại rồi đi ngủ. Nếu bệnh nhân sẵn sàng thực hiện, nên lặp lại kỹ thuật máng năm phút sau bữa sáng, nhưng việc sử dụng trước khi ngủ là quan trọng nhất, vì fluoride sẽ lưu lại trên răng khi bệnh nhân ngủ.

Hình 2: Kỹ thuật sandwich nổi tiếng thường được chỉ định cho bệnh nhân lớn tuổi. Ví dụ này có glass ionomer ở mặt trong xoang trám và Composite resin ở mặt ngoài.

Vật liệu phục hồi dự phòng

Thông thường, bệnh nhân lớn tuổi không quá quan tâm đến thẩm mỹ răng. composite resin có tính thẩm mỹ cao nhưng không có tính ngăn ngừa sâu răng. Thực tế, chúng có phần gây sâu răng, vì dưới kính hiển vi điện tử quét, tất cả các phục hồi composite đều có khoảng hở quanh bờ do sự co rút khoảng 2% của hầu hết composite. Tốt hơn nên sử dụng các dạng mới của glass ionomer truyền thống ở các bệnh nhân lớn tuổi này. Các thương hiệu ví dụ sau đây không có khoảng hở ở bờ vì không có co rút. Chúng giải phóng fluoride cao, có đặc tính chịu mòn tốt hơn, độ bền cao hơn so với các thế hệ trước và thẩm mỹ cũng tốt hơn phần nào. Ví dụ bao gồm GC America, Voco và 3M.

Vật liệu glass ionomer truyền thống hơi khó sử dụng vì chúng dính hơn composite thông thường. Quy trình được đề xuất dưới đây sẽ cần một số thử nghiệm cá nhân trước khi áp dụng thực tế:

1. Bắt đầu sửa soạn xoang cho phục hồi sửa chữa.
2. Yêu cầu phụ tá trộn vật liệu trong khi bạn thực hiện sửa soạn xoang khoảng hai phút.
3. Phụ tá đặt vật liệu lên giấy trộn trong khi bạn hoàn tất sửa soạn. Vật liệu sẽ trở nên giống putty hơn khi bắt đầu đông.
4. Khi đạt độ nhớt putty mong muốn đã xác định trước bằng thử nghiệm, đặt vật liệu vào xoang và quang trùng hợp một lớp bonding agent lên trên.
5. Đi chăm sóc bệnh nhân khác, chẳng hạn kiểm tra vệ sinh răng miệng, trong khi glass ionomer bắt đầu phát triển độ bền.
6. Quay lại bệnh nhân phục hồi và hoàn tất cẩn thận bằng mũi khoan cùn, chẳng hạn mũi carbide thuôn nhọn 12 lưỡi số 7901, mũi football-shaped 12 lưỡi số 7406 hoặc mũi phù hợp khác.
7. Đặt một lớp bonding agent, bất kỳ thương hiệu nào, lên phục hồi glass ionomer và quang trùng hợp. Bonding agent sẽ mòn đi sớm, nhưng nó bảo vệ phục hồi khỏi nước bọt trong khi vật liệu hoàn tất quá trình đông hóa học.
8. Nếu cần, các bước hoàn tất lớn hơn có thể được thực hiện trong lần tái khám vài tháng sau.

Điều trị nhẹ nhàng là cần thiết

Những bệnh nhân yếu cần được điều trị cẩn thận và nhẹ nhàng. Các gợi ý trước đó thường làm giảm mức độ nghiêm trọng của nhu cầu sửa chữa nha khoa và cho phép điều trị nhẹ nhàng hơn.

Tránh điều trị phức tạp, tốn kém

Bệnh nhân lớn tuổi có thể chỉ còn một phần ngắn cuộc đời phía trước và theo quan điểm của tôi, điều trị quá rộng thường không được chỉ định.

Khi bệnh nhân tiến gần cuối đời, điều trị nha khoa trở nên khó khăn hơn. Những khái niệm được mô tả trong bài viết này đã được chứng minh giúp giảm bớt sự thất vọng gặp phải khi điều trị bệnh nhân ở giai đoạn này của cuộc đời.

Ghi chú của tác giả: Các tài liệu giáo dục sau từ Practical Clinical Courses sẽ giúp bạn và nhân viên của bạn đối phó tốt hơn với chủ đề khó khăn được đề cập trong bài viết này:

Ghi chú của biên tập viên: Bài viết này được xuất bản lần đầu năm 2019 nhưng đã được cập nhật vào tháng 4 năm 2025.

Video một giờ:

- Treating the Aging Population—A Frustrating Challenge (Mã sản phẩm V4777)
- Diagnosis and Treatment of Failing Implants (Mã sản phẩm V2391)

Khóa học thực hành hai ngày:

- Restorative Dentistry 2—Fixed Prosthodontics với Gordon Christensen

Để biết thêm thông tin về các sản phẩm giáo dục này, gọi (800) 223-6569 hoặc truy cập pccdental.com

Kết luận

Điều trị bệnh nhân lớn tuổi là thử thách ngày càng phổ biến trong nha khoa hiện đại. Khi sức khỏe toàn thân suy giảm và khả năng chăm sóc răng miệng kém đi, bác sĩ cần chuyển hướng từ điều trị phục hồi phức tạp sang chăm sóc xâm lấn tối thiểu.

Các chiến lược như:

- Tái khám thường xuyên
- Fluoride nồng độ cao
- Máng fluoride cá nhân
- Vật liệu glass ionomer
- Điều trị nhẹ nhàng
- Hạn chế can thiệp lớn

sẽ giúp giảm đau, tăng sự thoải mái và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân trong giai đoạn cuối đời.
Nha Khoa Mall tự hào là đơn vị tiên phong và đáng tin cậy trong lĩnh vực cung cấp vật liệu nha khoa và thiết bị nha khoa tại Việt Nam. Với sự tận tâm, chuyên nghiệp và không ngừng cải tiến, chúng tôi cam kết mang đến những sản phẩm và dịch vụ tốt nhất, góp phần nâng cao chất lượng điều trị nha khoa tại Việt Nam. Trân trọng!
NHA KHOA MALL - SIÊU THỊ VẬT LIỆU NHA KHOA ONLINE
Địa chỉ: 167/14A Sư Vạn Hạnh, Phường 2, Quận 10, TP. HCM
Website: https://nhakhoamall.com/
Fanpage: https://www.facebook.com/nhakhoamall