5 sai lầm kiểm soát nhiễm khuẩn thường gặp trong nha khoa

Bạn có đang mắc phải 5 sai lầm hàng đầu trong kiểm soát nhiễm khuẩn này không?

Tìm hiểu cách việc xoay vòng phòng điều trị quá nhanh ảnh hưởng đến kiểm soát nhiễm khuẩn, nhấn mạnh các yếu tố then chốt như tái sử dụng vật dụng, quy trình tiệt khuẩn và kiểm tra đường nước ghế máy nhằm ngăn ngừa lây nhiễm chéo trong các phòng khám nha khoa bận rộn.

Amanda Hill, BSDH, RDH, CDIPC
Ngày 29 tháng 1 năm 2026
Thời gian đọc: 6 phút

Điểm nổi bật
- Theo dõi vòng đời và giới hạn tái xử lý của tất cả các dụng cụ có thể tiệt khuẩn để ngăn vi sinh vật cư trú và đảm bảo an toàn.
- Phân tách các mẻ tiệt khuẩn dựa trên hướng dẫn cụ thể về nhiệt độ và thời gian nhằm bảo tồn độ bền và hiệu quả của dụng cụ.
- Luôn làm khô dụng cụ hoàn toàn trước khi đóng gói để tránh “gói ướt” – yếu tố có thể hút vi sinh vật và làm mất tính vô khuẩn.
- Sử dụng màng bọc và dung dịch khử khuẩn tương thích, được FDA phê duyệt cho các thiết bị nhạy cảm với nhiệt nhằm kéo dài tuổi thọ và đảm bảo an toàn.
- Kiểm tra và xử lý đường nước ghế máy nha khoa định kỳ, ghi chép đầy đủ để đáp ứng tiêu chuẩn của EPA và phòng ngừa nhiễm khuẩn qua đường nước.

Khi nhớ lại thời còn học vệ sinh nha khoa, tôi vẫn nhớ việc xoay vòng một phòng điều trị mất bao lâu. Tôi chậm rãi và cẩn thận lau chùi, khử khuẩn từng bề mặt, tỉ mỉ làm sạch và kiểm tra từng dụng cụ trước khi đóng gói. Sau đó, tôi sắp xếp lại phòng cho bệnh nhân tiếp theo. Có khi mất 30 phút hoặc hơn.

Bây giờ, mọi việc diễn ra chưa tới 10 phút. Một phần là do chúng ta quen việc hơn. Nhưng hãy thành thật: có lẽ chúng ta không còn kỹ lưỡng như trước.

Thời gian là “kẻ thù” của nhân viên vệ sinh răng miệng. Sau mỗi khóa đào tạo liên tục (CE), chúng ta lại học thêm điều mới và cố gắng tích hợp vào mỗi lần hẹn. Trong khi đó, thời gian khám không hề dài hơn. Vì vậy, việc xoay vòng phòng điều trị diễn ra chớp nhoáng do áp lực thực tế. Nhưng trong sự vội vàng đó, chúng ta đang mắc phải những sai lầm nào?

1. Lạm dụng vật dụng

Mọi thứ chúng ta sử dụng đều có tuổi thọ. Một số sản phẩm chỉ được phép tiệt khuẩn số lần nhất định. Nếu vậy, bạn đang theo dõi điều này như thế nào?

Nhiều vật dụng làm từ nhựa hoặc resin theo thời gian sẽ xuất hiện các vết nứt hoặc lõm nhỏ. Những khe nứt vi thể này liệu có được tiệt khuẩn hoàn toàn hay đang là nơi trú ngụ của vi sinh vật? Một sổ theo dõi tiệt khuẩn chặt chẽ sẽ giúp bạn kiểm soát tần suất tái xử lý. Luôn kiểm tra tính toàn vẹn của dụng cụ trước khi sử dụng.

Sản phẩm có ký hiệu số 2 bị gạch chéo nghĩa là chỉ sử dụng cho một bệnh nhân rồi phải loại bỏ. Nhiều người có thể nghĩ: “Tôi biết chứ, tôi không bao giờ tái sử dụng đồ dùng một lần.” Nhưng thực tế tôi thấy và nghe rất nhiều trường hợp sản phẩm dùng một lần vẫn bị tái sử dụng. Dù trông có vẻ chắc chắn đến đâu, nếu không có hướng dẫn tái xử lý, bạn không được phép dùng lại.

2. Không phân tách mẻ tiệt khuẩn

Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng (IFU) cho mọi sản phẩm là điều bắt buộc. Nhiều dụng cụ yêu cầu mức nhiệt tiệt khuẩn khác nhau, giống như chế độ giặt: nước nóng, nước lạnh, đồ mỏng nhẹ. Bạn có thể cần tách riêng các dụng cụ.

Việc đưa tất cả vào mức nhiệt cao nhất có thể rút ngắn tuổi thọ, thậm chí phá hủy dụng cụ.

Thiết lập hệ thống thùng phân loại tại khu tiệt khuẩn trung tâm với nhãn nhiệt độ sẽ giúp bạn sắp xếp dụng cụ sau khi đóng gói. Nhiều máy tiệt khuẩn hiện đại có chế độ cài đặt sẵn thời gian/nhiệt độ, giúp quy trình chính xác hơn.

3. Đưa gói ướt vào máy tiệt khuẩn

Trong quá trình xoay vòng gấp gáp, bước làm khô dụng cụ thường bị bỏ qua. Nhưng đây là bước cực kỳ quan trọng để duy trì vô khuẩn.

Nếu đặt dụng cụ còn ướt vào máy hấp, chúng sẽ ra khỏi máy trong tình trạng ướt. “Gói ướt” có thể hút vi sinh vật. Khi bao gói bị ướt, các sợi vi thể mở ra, cho phép hơi nước xâm nhập. Hãy hình dung như khi xông mặt: lỗ chân lông mở ra để thải độc, bạn sẽ không trang điểm ngay lúc đó. Lỗ chân lông cần đóng lại, cũng như các sợi bao gói cần khô hoàn toàn.

Đảm bảo dụng cụ khô trước khi đóng gói và không mở cửa máy hấp trước khi chu trình sấy hoàn tất. Nếu bạn thường xuyên “chuyền tay nóng” ở nồi hấp vì cần dụng cụ gấp, có lẽ đã đến lúc đầu tư thêm thiết bị. (Đặc biệt là tay khoan vệ sinh – chúng phải được tiệt khuẩn nhiệt giữa MỖI bệnh nhân.)

4. Tiệt khuẩn sản phẩm không tương thích

Nhiều công nghệ mới trong phòng điều trị nhạy cảm với nhiệt và không thể tiệt khuẩn bằng hấp nhiệt.

Tất cả thiết bị bán thiết yếu nhạy cảm với nhiệt (tiếp xúc nhưng không xuyên qua niêm mạc) phải được che phủ bằng màng bọc được FDA phê duyệt và khử khuẩn sau khi tháo bỏ màng.

Bạn đã kiểm tra loại dung dịch khử khuẩn mà nhà sản xuất khuyến cáo chưa? Điều này cũng đúng với các dụng cụ đặt trong bể siêu âm, ghế máy và cả hệ thống bơm hút. Hướng dẫn sử dụng thường nêu rõ sản phẩm tương thích. Việc dùng đúng hóa chất không chỉ đảm bảo làm sạch hiệu quả mà còn kéo dài tuổi thọ thiết bị.

5. Không làm sạch đường nước đúng cách hoặc không đủ thường xuyên

Không thể viết về kiểm soát nhiễm khuẩn mà không nhắc đến đường nước ghế máy nha khoa.

Phòng khám của bạn cần có hệ thống sốc khuẩn, xử lý và quan trọng nhất là kiểm tra nước định kỳ. Dù nước đến ghế máy theo cách nào, dù bạn dùng loại hóa chất và tần suất sốc khuẩn ra sao, bạn vẫn phải kiểm tra.

Kiểm tra là cách duy nhất để biết (và chứng minh) nước đang sử dụng đạt khuyến cáo của EPA: dưới 500 CFU/mL.

Hiệp hội An toàn Nha khoa (ADS) khuyến cáo kiểm tra hàng tháng cho đến khi đạt hai lần liên tiếp đạt chuẩn, sau đó chuyển sang kiểm tra hàng quý. Nên gửi mẫu đến phòng xét nghiệm ít nhất mỗi năm một lần, và sử dụng test tại ghế cho các lần kiểm tra còn lại. Test tại ghế tiện lợi và tiết kiệm, nhưng xét nghiệm gửi phòng lab cho kết quả chính xác nhất – giống như tự khám vú so với chụp nhũ ảnh.

Phần thưởng thêm: Bạn có ghi chép lại không?

Trong chăm sóc bệnh nhân, chúng ta biết rằng: nếu không ghi lại, nghĩa là chưa làm. Điều này cũng đúng với kiểm soát nhiễm khuẩn.

Phòng khám cần có Quy trình thao tác chuẩn (SOP) bằng văn bản cho tất cả các quy trình trên và nhiều nội dung khác. Kế hoạch bằng văn bản cho xoay vòng phòng điều trị, tái xử lý dụng cụ, bảo trì và kiểm tra đường nước (kèm sổ ghi chép) là yếu tố then chốt để đội ngũ vận hành hiệu quả. Đây cũng là bằng chứng tuân thủ khi bị thanh tra.

Nếu bạn cảm thấy rối về IFU và SOP, ADS gần đây đã ra mắt chatbot Ask ADS. Công cụ này chỉ sử dụng nguồn thông tin cập nhật và chính xác, thậm chí còn gợi ý tài liệu và hỗ trợ soạn SOP.

Trong cuộc sống nha khoa bận rộn, việc phòng ngừa nhiễm khuẩn rất dễ bị xem nhẹ. Theo khảo sát mới của Dental Assisting National Board, chỉ 1/4 bệnh nhân cho biết phòng khám của họ có trao đổi về kiểm soát nhiễm khuẩn, trong khi 98% cho rằng đây là điều quan trọng.

Với tất cả những nỗ lực bạn đang thực hiện, đừng ngần ngại chia sẻ với bệnh nhân về những gì phòng khám đang làm để bảo vệ sự an toàn cho họ.

Ghi chú của biên tập viên: Bài viết được đăng trên ấn bản in tháng 1/2 năm 2026 của RDH magazine. Nhân viên vệ sinh răng miệng tại Bắc Mỹ đủ điều kiện đăng ký nhận bản in miễn phí.

Kết luận

Xoay vòng phòng điều trị nhanh là thực tế không thể tránh. Nhưng:

Nhanh không đồng nghĩa với vội vàng.
Hiệu suất không được đánh đổi bằng an toàn.

Bằng cách:
- Theo dõi vòng đời dụng cụ
- Phân tách mẻ hấp đúng IFU
- Loại bỏ hoàn toàn gói ướt
- Sử dụng hóa chất tương thích
- Test đường nước định kỳ
- Xây dựng SOP chi tiết
Phòng khám có thể vừa duy trì hiệu suất cao, vừa đảm bảo tiêu chuẩn kiểm soát nhiễm khuẩn ở mức tối ưu.

Nha Khoa Mall tự hào là đơn vị tiên phong và đáng tin cậy trong lĩnh vực cung cấp vật liệu nha khoa và thiết bị nha khoa tại  Việt Nam. Với sự tận tâm, chuyên nghiệp và không ngừng cải tiến, chúng tôi cam kết mang đến những sản phẩm và dịch vụ tốt nhất, góp phần nâng cao chất lượng điều trị nha khoa tại Việt Nam. Trân trọng!
NHA KHOA MALL - SIÊU THỊ VẬT LIỆU NHA KHOA ONLINE
Địa chỉ: 167/14A Sư Vạn Hạnh, Phường 2, Quận 10, TP. HCM
Website: https://nhakhoamall.com/
Fanpage: https://www.facebook.com/nhakhoamall